Lót ống tại chỗ: tạo một tuyến ống mới từ bên trong tuyến ống cũ

Có một công nghệ không kéo ống mới vào, cũng không phá ống cũ ra, mà tạo nên một lớp ống mới ngay trên thành trong của ống cũ. Với những tuyến ống không thể đào và không thể giảm tiết diện nhiều, đây là lựa chọn đáng cân nhắc.

Lót ống tại chỗ là nhóm công nghệ cải tạo trong đó một lớp vật liệu mới được đưa vào bên trong ống cũ, rồi được làm cứng hoặc định hình để bám sát thành trong ống cũ, tạo thành một lớp ống mới. Tùy công nghệ, lớp lót có thể là một ống mềm tẩm nhựa được làm cứng tại chỗ bằng nhiệt, hơi nước hoặc tia cực tím, hoặc một ống nhựa được gấp nhỏ để đưa vào rồi làm phồng lên bám sát thành ống cũ. Điểm chung là lớp lót mỏng hơn nhiều so với ống lồng, nên tiết diện dòng chảy giảm rất ít.

Ưu điểm chính của lót ống tại chỗ là giữ gần như nguyên tiết diện, đồng thời thành trong mới nhẵn giúp giảm tổn thất áp lực. Công nghệ này cũng chỉ cần tiếp cận tại hai đầu đoạn cải tạo, gây ít xáo trộn bề mặt. Với những tuyến ống đi qua khu vực không thể đào như dưới nhà cửa, dưới những con đường quan trọng, hay qua những vị trí có nhiều công trình ngầm dày đặc, lót ống tại chỗ có thể là giải pháp duy nhất khả thi mà không phải thay đổi tuyến.

Điều quan trọng nhất cần hiểu là mức độ kết cấu của lớp lót. Có lớp lót chỉ có tác dụng chống rò rỉ và chống ăn mòn, phụ thuộc vào ống cũ để chịu áp lực. Có lớp lót được thiết kế để tự chịu một phần áp lực, và có lớp lót được thiết kế như một ống hoàn toàn độc lập, chịu toàn bộ áp lực mà không cần ống cũ. Việc lựa chọn phụ thuộc vào tình trạng kết cấu còn lại của ống cũ. Nếu ống cũ đã suy yếu nghiêm trọng, lớp lót chỉ chống rò sẽ không đủ, và tuyến ống có thể vỡ dù đã được cải tạo. Đánh giá đúng tình trạng ống cũ và chọn đúng cấp độ lớp lót là quyết định kỹ thuật quan trọng nhất.

Với ống cấp nước sinh hoạt, vật liệu lớp lót tiếp xúc trực tiếp với nước, nên yêu cầu về an toàn vệ sinh là bắt buộc. Vật liệu phải được chứng nhận phù hợp cho tiếp xúc với nước sinh hoạt, và quá trình làm cứng phải được kiểm soát để không để lại tồn dư có hại. Sau khi cải tạo, việc súc xả, khử trùng và lấy mẫu thí nghiệm chất lượng nước là điều kiện bắt buộc trước khi đưa tuyến ống vào cấp nước trở lại, cũng như với tuyến ống mới.

Kiểm soát chất lượng trong lót ống tại chỗ khó hơn những công nghệ khác, vì lớp lót được hình thành ngay trong ống và không thể kiểm tra như một sản phẩm có sẵn. Những thông số của quá trình làm cứng như nhiệt độ, thời gian, áp lực cần được ghi lại liên tục. Mẫu vật liệu lót nên được lấy tại công trường để thí nghiệm các chỉ tiêu cơ học. Sau khi hoàn thành, kiểm tra bằng camera bên trong để phát hiện nếp gấp, bong tách hay khuyết tật, và thử áp lực như với ống mới.

Lót ống tại chỗ thường có chi phí cao hơn lồng ống và cần nhà thầu có công nghệ chuyên dụng. Nhưng ở những nơi đào là không thể và giảm tiết diện là không chấp nhận được, nó mở ra khả năng giữ lại cả một tuyến ống quan trọng trong nhiều năm nữa. Với chủ đầu tư, chìa khóa nằm ở việc hiểu rõ mình đang mua loại lớp lót nào, nó chịu được gì, và đã được kiểm chứng ra sao.