Phá ống cũ kéo ống mới: thay thế mà không cần đào

Khi tuyến ống cũ đã quá nhỏ cho nhu cầu hiện tại, lồng ống không còn là lựa chọn. Phá ống cũ kéo ống mới cho phép thay bằng ống có đường kính bằng hoặc lớn hơn, ngay trên vị trí cũ, mà không đào phá cả con đường.

Công nghệ phá ống cũ kéo ống mới hoạt động theo nguyên lý khá trực quan. Một đầu phá có đường kính lớn hơn ống cũ được kéo đi dọc theo tuyến ống cũ. Khi di chuyển, đầu phá làm vỡ ống cũ thành từng mảnh và ép các mảnh vỡ vào nền đất xung quanh, đồng thời mở rộng không gian. Phía sau đầu phá, ống mới được kéo theo và nằm vào chỗ của ống cũ. Kết quả là một tuyến ống mới trên đúng vị trí tuyến cũ, với đường kính có thể bằng hoặc lớn hơn.

Điểm mạnh nổi bật của công nghệ này là khả năng tăng đường kính. Khi một khu vực phát triển và nhu cầu dùng nước tăng, tuyến ống cũ trở nên quá nhỏ. Thay bằng đào hở trong khu dân cư đông đúc là việc tốn kém và gây xáo trộn lớn. Phá ống cũ kéo ống mới cho phép nâng cấp công suất mà chỉ đào hố tại các điểm đầu, điểm cuối và các vị trí đấu nối. Ống mới thường là ống nhựa polyetylen mật độ cao hàn nhiệt, chịu được lực kéo và có thể uốn nhẹ theo tuyến.

Công nghệ này có những giới hạn cần được hiểu rõ. Vật liệu ống cũ quyết định loại đầu phá: ống giòn dễ phá bằng đầu phá thông thường, còn ống dẻo như thép hay gang dẻo cần đầu cắt chuyên dụng. Mức tăng đường kính bị giới hạn bởi điều kiện đất và độ sâu, bởi việc ép mảnh vỡ và đất ra xung quanh tạo ra chuyển vị trong nền. Nếu tuyến ống cũ nằm quá gần các công trình ngầm khác, như cáp điện, ống thoát nước hay móng nhà, chuyển vị ấy có thể gây hư hại. Vì vậy khảo sát công trình ngầm dọc tuyến là bước không thể bỏ qua.

Rủi ro đặc thù của công nghệ này là những gì xảy ra xung quanh tuyến ống mà không ai nhìn thấy. Mảnh vỡ sắc cạnh của ống cũ có thể làm trầy xước ống mới khi kéo, nên đôi khi cần ống mới có lớp bảo vệ ngoài hoặc thành ống dày hơn. Chuyển vị của đất có thể làm nứt mặt đường hoặc ảnh hưởng đến nhà dân sát tuyến. Quan trắc chuyển vị bề mặt trong quá trình thi công và biên bản hiện trạng công trình lân cận trước thi công là những biện pháp bảo vệ cần thiết.

Về dự toán, đây là công nghệ mà hệ thống định mức có thể chưa có công tác tương ứng đầy đủ cho từng điều kiện. Khi đó, định mức dự toán công trình do chủ đầu tư tổ chức xác định, với số liệu từ nhà cung cấp công nghệ, kinh nghiệm thi công thực tế và phân tích hao phí cụ thể. Chi phí cho các hố đầu cuối, hố đấu nối, việc cắt và đấu nối lại các nhánh, và chi phí khảo sát bằng camera trước thi công cần được tính đầy đủ.

Phá ống cũ kéo ống mới là minh chứng cho việc công nghệ có thể giải quyết những bài toán tưởng như chỉ có một lời giải là đào. Nhưng nó không phải phép màu. Nó đòi hỏi khảo sát kỹ, thiết kế cẩn thận và kiểm soát chặt chẽ những gì diễn ra dưới lòng đất, và chủ đầu tư nắm được điều đó sẽ biết khi nào nên chọn nó.