Lồng ống: đặt một tuyến ống mới vào bên trong tuyến ống cũ

Ý tưởng đơn giản đến bất ngờ: dùng chính tuyến ống cũ làm đường hầm để kéo tuyến ống mới vào. Nhưng như mọi giải pháp đơn giản, cái giá của nó nằm ở những chi tiết.

Lồng ống là công nghệ cải tạo trong đó một tuyến ống mới có đường kính ngoài nhỏ hơn đường kính trong của ống cũ được kéo hoặc đẩy vào bên trong ống cũ. Ống cũ đóng vai trò như một ống lồng bảo vệ, còn ống mới đảm nhận toàn bộ chức năng chịu áp và chuyển tải nước. Công nghệ này chỉ cần đào hố tại hai đầu đoạn cải tạo và tại các vị trí đấu nối, giảm đáng kể việc đào phá mặt đường so với thay mới bằng đào hở.

Ưu điểm rõ nhất của lồng ống là tính đơn giản và chi phí thấp. Thiết bị không phức tạp, thời gian thi công nhanh, ít ảnh hưởng đến giao thông và người dân. Ống mới thường là ống nhựa polyetylen mật độ cao hàn nhiệt thành một chuỗi liền, có khả năng uốn và chịu kéo tốt, phù hợp với việc kéo vào bên trong ống cũ. Khi ống cũ đã mất khả năng chịu áp nhưng vẫn giữ được hình dạng, lồng ống là giải pháp hiệu quả.

Nhược điểm lớn nhất là giảm tiết diện. Ống mới luôn nhỏ hơn ống cũ, nên diện tích dòng chảy giảm. Bù lại, thành ống nhựa mới nhẵn hơn nhiều so với thành ống cũ đã bám cặn, nên tổn thất áp lực giảm. Kết quả cuối cùng là khả năng chuyển tải có thể giảm, giữ nguyên, hoặc thậm chí tăng tùy vào tình trạng ống cũ và lựa chọn kích thước ống mới. Đây là lý do phải có tính toán thủy lực để kiểm tra trước khi quyết định. Lồng ống không phù hợp khi khu vực cần tăng khả năng cấp nước so với hiện tại.

Những chi tiết kỹ thuật quyết định thành công của lồng ống bắt đầu từ việc chuẩn bị ống cũ. Ống cũ cần được làm sạch bên trong, loại bỏ cặn và vật cản, và kiểm tra bằng camera để phát hiện những chỗ biến dạng, những mối nối lệch có thể làm kẹt ống mới khi kéo. Lực kéo khi đưa ống mới vào phải được theo dõi và giữ dưới giới hạn cho phép của ống. Khoảng trống giữa ống cũ và ống mới có thể được bơm vữa lấp đầy hoặc để trống, tùy yêu cầu thiết kế. Và những điểm đấu nối nhánh dọc tuyến là thách thức lớn nhất, vì mỗi nhánh đều cần đào hố để đấu nối lại vào ống mới.

Với chủ đầu tư, những điểm cần kiểm soát gồm kết quả khảo sát bằng camera trước khi thi công, bản tính thủy lực chứng minh khả năng chuyển tải sau cải tạo đáp ứng yêu cầu, số liệu lực kéo trong quá trình thi công, và kết quả thử áp lực sau khi lồng. Hồ sơ hoàn công cần ghi rõ đoạn nào đã được lồng ống, với kích thước và vật liệu ống mới, để người vận hành về sau không nhầm lẫn khi sửa chữa hay đấu nối thêm.

Lồng ống là lựa chọn khôn ngoan khi mục tiêu là khôi phục độ kín và khả năng chịu áp của tuyến ống mà không cần tăng công suất. Nó biến một tài sản đang xuống cấp thành một đường hầm hữu ích cho thế hệ ống tiếp theo, với chi phí và sự xáo trộn thấp nhất có thể.